Rouw uit zich op vele manieren: in het lijf, onze emoties, gedachten, ons gedrag, onze worstelingen met zin en zinloosheid. Al die manieren bieden aanknopingspunten om met rouw om te gaan en anderen te ondersteunen. Door de jaren heen zijn verschillende rouwtheorieën ontwikkeld met verschillende accenten.  

Een nieuwe integratieve benadering van verlies en rouw brengt deze bij elkaar en vergroot het palet van mogelijkheden met rouw om te gaan. In deze openingslezing legt Carlo Leget een brede basis en laat hij de samenhang van het programma zien.

Je culturele bril beïnvloedt vaak onbewust hoe je kijkt naar verdriet, familie, rituelen, autonomie en afscheid. Ook patiënten en naasten brengen hun eigen normen, verwachtingen en manieren van rouwen mee. Juist op kwetsbare momenten kunnen verschillen leiden tot misverstanden of een gevoel van afstand. 

Met herkenbare praktijkvoorbeelden ontdek je hoe de culturele bril van zorgverlener, patiënt en familie het contact kleurt. Je leert signalen beter duiden, aannames bespreekbaar maken en cultuursensitief aansluiten zonder mensen vast te zetten in hun achtergrond. 

Je leert onder meer: 

• Hoe je eigen bias en blinde vlekken doorwerken in gesprekken over verlies;  
• Hoe culturele en religieuze opvattingen invloed hebben op rouw en afscheid;  
• Hoe miscommunicatie ontstaat en hoe je deze kunt voorkomen;  
• Welke vragen helpen om werkelijk aan te sluiten. 

Hoe begin je over verlies van gezondheid, zelfstandigheid of toekomstperspectief? En hoe voer je het gesprek wanneer een patiënt en diens naasten verschillend kijken naar wat nog wenselijk of haalbaar is? 

In dit interactieve regietheater wordt zichtbaar hoe woorden, timing en houding het verloop van een kwetsbaar gesprek beïnvloeden. Deelnemers denken mee, herkennen veelvoorkomende valkuilen en onderzoeken welke benadering ruimte biedt aan zowel de patiënt als de naasten.

Ernstige ziekte en verlies raken nooit alleen de patiënt. Ook partners, kinderen, ouders en andere naasten worden geconfronteerd met onzekerheid, verdriet en veranderende rollen. Binnen één gezin kan iedereen bovendien op een andere manier en in een ander tempo rouwen. 

Hoe herken je wat er bij naasten speelt? Wat doe je wanneer gezinsleden botsende behoeften hebben? En hoe ondersteun je het gezin zonder partij te kiezen of verantwoordelijkheden over te nemen? 

Tanja van Roosmalen biedt praktische handvatten om ook de vaak minder zichtbare rouw van naasten te herkennen en bespreekbaar te maken. 

Zorgprofessionals begeleiden mensen bij verdriet, lijden en overlijden. Die nabijheid is waardevol, maar kan ook machteloosheid, verdriet en emotionele uitputting bij jouzelf oproepen.

In deze bijdrage staat centraal hoe verlieservaringen jouw handelen als professional kleuren. Hoe herken je tijdig signalen van overbelasting, morele stress en verzadiging van verdriet? En hoe geef je ruimte aan je eigen emoties zonder dat deze het contact met de patiënt of naasten overnemen?

Wanneer iemand afscheid moet nemen van gezondheid, toekomst of het leven, raakt dat niet alleen de patiënt, maar ook naasten en zorgprofessionals. Hoe bied je steun wanneer woorden tekortschieten? Wat helpt werkelijk bij verdriet – en wat juist niet? En hoe blijf je nabij zonder het verlies te willen oplossen? 

In deze afsluitende keynote laat Manu Keirse zien wat mensen nodig hebben in hun meest kwetsbare momenten. Met herkenbare verhalen en praktische inzichten gaat hij in op anticiperende rouw, troostende communicatie en de betekenis van oprechte aanwezigheid. Ook staat hij stil bij wat deze nabijheid vraagt van jou als professional.

Carlo brengt de belangrijkste inzichten bij elkaar en nodigt deelnemers uit om te benoemen wat zij meenemen naar hun eigen praktijk.